نقش ساواک در دستگیری دو سرلشکر ارتش ایران که جاسوس روسها بودند

ساواک در طول خدمت خود جنایتهای بی شماری کرد اما دو کشف مهم انجام داد دستگیری دو جاسوس مهم کا .گ.ب یعنی تیمسار احمد مقربی و تیمسار علی اکبر درخشانی که جالب اینجاست که هر دو هم در آستانه انقلاب یعنی 1356ش صورت گرفت...

سرلشکر احمد مقرّبی

سرلشکر احمد مقرّبی به مدت ۳۰ سال برای کا گ ب خدمت کرد و ۱۱ سال بطور مستمر با اسم رمز «مرد» با سفارت شوروی در تهران در ارتباط بود. سرلشکر مقربی معاونت اداره پنجم و ریاست رکن پنجم ستاد ارتش را بر عهده داشت و مسئول خرید اسلحه از آمریکا و دیگر کشورهای غربی شد جالب اینکه در زمان دستگیری، رئیس طرحهای استرتژیک نیروهای مسلح ایران بود یعنی از مهمترین اطلاعات ارتش ایران خبر داشت!. او در تاریخ ۴ دی ماه ۱۳۵۶ به جرم جاسوسی برای اتحاد جماهیر شوروی اعدام گردید.

ساواک در سفارت روسیه جاسوسی بنام علی اف داشت که به عنوان فرهنگی کار میکرد روزی به ساواک اطلاع داد که ماموران کا گ ب مرتبا در ایران با یک ارتشی در خیابان نفت تهران دیدار می کنند البته علی اف هیچ اطلاع اضافی از افسر مذبور نداشت فقط در همین حد بود...اما همین کافی بود که ساواک بزرگترین ضربه را پس از جنگ جهانی دوم به فعالیتهای جاسوسی روسیه در ایران بزند!.

ساواک بزودی شروع به بررسی کرد که کدام افسر بلند پایه ایرانی در خیابان نفت زندگی می کند سیاهه تمامی آنها را پیدا کرد سه افسر ایرانی در این خیابان زندگی می کردند بزودی خانه های هر سه تحت مراقبت24ساعته ساواک قرار گرفت اولی یک سرگردی بود که گرفتند و مقداری شکنجه کردند دیدند که ارتباطی با شوروی ها ندارد تشویقش کرده آزادش ساختند اما اندکی بعد ساواک در همین خیابان به یک ایرانی برخورد که با سگ خود مشغول قدم زدن بود بلافاصله ماشینی در خیابان توقف کرده ماموری از سفارت روسیه پیاده شده پاکتی بدستش نهاده و دور شد که به احتمال زیاد پاکت پول بوده است تحقیق به عمل آمد مشخص شد این افسر سرلشکر احمد مقربی است ساواک این مسئله را مستقیما به اطلاع شاه رساند و اجازه شاه را می خواستند تا مقربی را دستگیر کنند اما او را دستگیر نکرده آزاد گذاشتند تا پی ببرند او چگونه با اربابان خود تماس می گیرد مشخص شد شگردهای پیچیده ایی برای تماس بکار می گرفتند آنها در یک مورد دیدند که ماشین حامل ماموران کا گ ک به خیابانی که مقربی در آنجا منزل داشت می آمدند در نزدیکی منزل، چند لحظه ایی توقف کرده و آنگاه به سمت سفارت باز می گشتند در یک مورد ساوک دید که همان ماشین آمد اما یکی از ماموران روسی از ماشین پیاده شده و در دستش یک کیف دستی داشت به نزدیک خانه مقربی رفت و چند لحظه تک و تنها در آنجا ایستاد سپس به اتومبیل بازگشت جالب اینکه در عرض این مدت که سه چهار دقیقه طول کشید هیچ سخنی رد و بدل نشد و اصلا سرلشکر مقربی از خانه اش بیرون نیامد اما باز مقربی را دستگیر نکرده و حتی آزاد گذاشتند او در اردیبشت1356ش برای استراحت به آمریکا مسافرت کند ماموران ساواک از غیبت او استفاده کرده وارد خانه اش شده در آنجا به دستگاهی برخورد که هیچکس تابحال ندیده بود اما باز او را بازداشت نکردند گذاشتند مقربی به ایران بازگشت و همچنان منتظر شدند تا اینکه یک روز کابانف ماموری از سفارت در خیابان به مقربی نزدیک شده پاکتی بدستش داد و فورا به ماشین اش برگشت ماموران ساواک بلافاصله دستگیرش ساختند تیمی دیگر از ساواک نیزمقربی را در حالیکه پاکت دستش بود دستگیر کرد...

کابانف در لحظه دستگیری با نشان دادن پاسبورت و اینکه مصونیت دیپلماتیکی دارد مقاومت کرده اما ساواک بزور او و راننده اش را دستگیر کرده و سپس به 24ساعت به او مهلت داده شد تا خاک ایران را ترک کند...

پس از دستگیری مقربی بلافاصله دستگاهی که در منزلش از روسها گرفته بود توسط سیا و انتلجن سرویس رمزگشایی شد و مشخص گردید که هر موقع سرلشکر مقربی اطلاعات مهمی در زمینه ارتش ایران پیدا می کرد به سفارت روسیه زنگ می زد آنها با یک دستگاه گیرنده می آمدند و در نزدیکی خانه سرلشکر مقربی توقف کرده مقربی هم برای چند لحظه دستگاهی که در منزلش قرار داشت روشن کرده و بدین ترتیب تمام اطلاعات را به دستگاه روسها منتقل می کرد...[i]

سرتیپ علیاکبر درخشانی

سرتیپ علیاکبر درخشانی(۱۲۷۴-۱۳۵۷)از افسران پایهگذار ارتش جدید ایران بود که از زمان احمدشاه قاجار خدمت نظام خود را شروع کرد. چگونگی دستگیری سرلشکر درخشانی نیز یکی دیگر از معماهای تاریخ است چرا که سرلشکر درخشانی در واقع قدیمی ترین جاسوس روسها بود که در زمان ظهور فرقه دمکرات فرمانده لشکر تبریز بود و بدون مقاومت لشکر تبریز را تسلیم روسها و فرقه دمکرات ساخته بود ...

در مورد رسيدن دستور از مركز براي تسليم لشكر، اختلاف مهمي كه در خاطرات سلامالله جاويد و سرتيپ درخشاني به چشم ميخورد بعداً باعث شد كه در مورد تسليم لشكر توسط درخشاني، حدسها و گمانهايي دامن زده شود كه قبل از رسيدن دستور مركز مبني بر تسليم پادگان، درخشاني خودسرانه اقدام به چنين كاري كرده است. و در تهران اين شايعه قوت گرفت كه در اين مرحله، درخشاني با روسها جهت تسليم لشكر، وارد معامله شده و حتي بعدها، بعضي از منابع، او را جاسوس شوروي خواندند، امّا هنوز هم شخصيت او در هالهاي از ابهام باقي مانده است. او پس از سقوط پادگان تبريز، در تهران محاكمه شد و بعد از مدتي، زنداني و آزاد گرديد ولي از ارتش كنار گذاشته شد، امّا بعدها در روزهاي نزديك به انقلاب 57 نوع مرگ مرموز او پيش آمد، درخشاني در شب 7 فروردين ماه 1357 توسط ساواك دستگير و در همان شب، زير شكنجههاي ساواك كشته شد رژيم شاه در روزنامهها اطلاع داد كه او بواسطه پيري و كهولت سن، در جريان بازجوئيها در گذشته است.

امّا بعدها با انتشار كتاب «كا. گ. ب. در ايران» نوشته ولاديمير كوزيچكين، اميد ميرفت كه نوري بر اين اوراق تاريك تابانده شود البته خانواده درخشاني، ضمن انكار مطالب مربوط به درخشاني، آن را محصول دشمني ديرينه انگليسيها با سرتيپ درخشاني تلقي كردند. اين كتاب، دستگیری درخشاني و نوع مرگ او را به حرف Dچنين معرفي ميكند:

… بايد گفت كه هميشه محل ملاقات با «D» از خانهاش چندان دور نبود، چون مرد خيلي سالخوردهاي ـ در حدود هشتاد سال ـ كه چندان سلامت هم نبود. بوريس كابانف بيشتر با «D» كاركرده بود، ولي پس از اخراجش از ايران و فاصلهاي كه در ميان افتاد، اين روابط قطع گرديد.

… ژنرال درخشاني طي جنگ جهاني دوم بوسيله جاسوسي شوروي به خدمت گرفته شده. تنها خدمتش به اتحاد شوروي در سال 1947 [صحيحاش 1945] پادگان نظامي تبريز را بدون مقاومت به نيروهاي فرقه دمكرات آذربايجان تسليم نموده بود. در آن زمان بيش از پنجاه سال داشت.

كمي بعد با استفاده از مستمري بازنشسته شد و از آن پس در زمينه كارهاي جاسوسي كاري انجام نداد، ولي كاگ ب هميشه به او سر ميزد و مستمري بازنشستگي را كه مادام العمر برقرار بود به او ميپرداخت مستمري درخشاني هم قطع گرديد. هر چند پول زيادي نبود، امّا قطعاش وضع مالي ژنرال سابق را خراب كرد، و با اميد برقراري مجدد آن بود كه به در سفارتخانة ما آمده بود.

با آن كه ابتدا فكر نميكرديم پست ديدباني ساواك متوجه كار درخشاني در دروازه سفارتخانه شده باشد ولي آنها او را ديده و دستگير كرده بودند … درخشاني محاكمه نشد. كمي پس از بازداشت، مطبوعات ايران گزارش دادند كه ضمن بازجويي بر اثر سكته قبلي مرده است. ساواك پير مرد را زير شكنجه كشته بود …[ii]

نوشته شده توسط یولداش در 16:30 | لینک ثابت •