حضور یاران لنین در جنبش مشروطه خواهی تبریز و ستارخان

لینک کانال آقای مرادی مراغه ای:

https://t.me/joinchat/AAAAAD87nVP8Vn5r2e_2VA

به محض اینکه جنبش مشروطه خواهی تبریز بر علیه استبداد محمدعلی شاه آغاز میگردد گروههای متعددی از کارگران سوسیال دمکرات در گردانهایی از کارگران مجرب و متخصص ، سازمان داده شده و پس از تسلیح به اسلحه و مواد منفجره برای کمک به مجاهدین آذربایجان به تبریزسرازیر میگردند نخستین گروه، از طریق تفلیس بوسیله راه آهن عازم جلفا، مرز ایران شده و از رود ارس مخفیانه گذشتند و به آزادیخواهان تبریز پیوستند1در این شکی نیست که آنان در جنبش تبریز حضوری فعال داشته اند بطوریکه گارتوگ، سفیر تزار در ایران در2اکتبر1908م مینویسد:فرمانده توپخانه ستارخان در تبریز، ملوانی از کشتی جنگی پوتمکین بوده کسی که به رومانی فرار کرده و بعدا وارد ایران شده. سفیر بعدی نیز نوشته است که مطبوعات ضد تزاری از طریق تبریز، توسط انقلابیون روسیه وارد کشور میشوند2. ویجویه نیز در گرماگرم مبارزه آذربایجان بر علیه محمدعلی شاه مینوید:"در این ایام جنگ، قفقازیها که مجاهدین حقیقی اند بسیار زحمت میکشند ...و در فنون جنگی بسیار ماهر هستند3.و دور از انتظار نیست که از زبان سفیر تزاری در ایران میشنویم که میگوید«کمیته های انقلابی که درایران تشکیل میگردد به دستور ایرانیان جوانی میچرخند که از خارج می آیند و از عقاید سوسیالیستی مسموم شده اند»4.کسروی نیز در مورد آنان مینویسد که چون رخت قفقازی میپوشیدند قفقازی نامیده میشدند5.

البته در کنار سوسیال دمکراتهای مسلمان باید به سوسیال دمکراتهای ارامنه در تبریز اشاره کرد که در همین زمان فعالیت گسترده داشتند از برجسته ترین آنها می توان به افرادی چون : واسو، کاراخانیان، تیگران درویش، آرشاویر چلنگریان، ورام، سدراک اول ، سدراک دوم و مگه لادزه موسوم به تریا اشاره کرد6.از نکات برجسته ایکه در اینجا لازم به ذکر است میتوان به ارتباطات مکاتبه ایی سوسیال دمکراتهای ارامنه تبریز با متفکران بزرگی چون پلخانف و کارل کائوتسکی اشاره کرد یکی از این نامه های جالب که در آرشیو کائوتسکی موجود است نامه ایی است به قلم«آ.چلنگریان»که در 16ژوئیه1908 نوشته و از تبریز ارسال گردیده است کائوتسکی پاسخش را به زبان فرانسه در تاریخ اوت 1908م ارسال کرده است7.از مضمون نامه ها چنین برمی آید که، مهمترین دغدغه سوسیال دمکراتهای تبریز در این زمان این بوده که آیا در ایران شرایط عینی و ذهنی برای پیدایش پرولتاریا بوجود آمده؟ وآیا باید آنان به جنبش ستارخان بپیوندند یا مستقل برای جنبش پرولتاریایی به راه خودشان بروند؟ بررسی اسناد نشان میدهد که کائوتسکی در اوت1908م(ده مرداد1287ش) به نامه آنها پاسخ داده پاسخ کائوتسکی بعدا در روزنامه «مشک» به زبان ارمنی در تاریخ9نوامبر1908م و در مجله «الی» در تاریخ18دسامبر1908م و در مجله «بوریا»(ارگان بولشویکهای تفلیس) اکتبر1908منتشر شده است.

اما در اینجا باید به یک عکس جعلی اشاره کنم که در1970توسط سالنامه حزب توده جعل شده است تصویر مربوط به سرگو اورژینیگیدزه از یاران انقلابی معروف لنین است که بصورت ناشیانه به کنارِ تصویر ستارخان اضافه شده و زیر تصویر تاریخ1909م درج شده در حالیکه در این تاریخ با ورود قوای روسی به تبریز،اولا جنبش ستارخان پایان یافته بود ثانیا اورژینیگیدزه اصلا در تبریز نبوده تا با ستارخان عکس بیندازد! اورژینیگیدزه در همین زمان برای فرار از دست پلیس تزاری به رشت و انزلی آمده و سپس به تهران رفته است یقیکیان در کتاب خود مینویسد که در ایام انقلاب مشروطه اورژینیگیدزه در راس دسته140نفری به منظور کمک به مشروطه خواهان گیلان به رشت آمده و خودش او را در انزلی ملاقات کرده8. ثالثا،من اصل تصاویر را به همراه تصویر جعل شده را در زیر همین نوشته آورده ام. در واقع قسمتهایی از کتاب مشهور مارکس و انگلس یعنی«مانیفست حزب» در همین زمان توسط سرگو اورژینیگیدزه و همراهانش به فارسی ترجمه شد همسر اورژینیگیدزه نیز در کتاب«راه بلشویک» به این مسئله اشاره کرده است سرگو اورژینیگیدزه در نامه ایی به لنین در 4ژوئن1910م در مورد تاثیر اندیشه های سوسیال دمکراسی در ایران خبر میدهد9. لازم به ذکر است اورژینیگیدزه سرانجام در1937م زمانی که کمیسر صنایع سنگین بوده به ناگهان اعلام شد که بخاطر حمله قلبی فوت کرده اما 19سال بعد پس از مرگ استالین،رسما اعلام شد که او در زیر فشار استالین خودکشی کرده است.

منابع و ماخذ:

1.بنگرید به اسناد تاریخی جنبش کاگری، جلد6. ص28.

2.بنگرید به:EHSAN TABERI.IMPACT OF 1905 REVOLUTIN ON CONSITUIONAAL OF IRAN…P,53

3.تاریخ انقلاب آذربایجان و بلوای تبریز، تألیف محمدباقر ویجویه...ص66.

4. بنگرید به : تاریخ احزاب سیاسی در ایران، ابراهیموف،تهران : نشر گونش،1360. ص43-4.

5.تاریخ مشروطه ایران ، احمد کسروی...ص391.

6.ایران در دو سده واپسین، احسان طبری، .تهران:حزب توده،1360.ص269. البته به نظر می رسد که طبری به اشتباه چلنگریان و آرشاویر را دو نفر جداگانه ذکر کرده است...

7.برای رویت عین نامه بنگرید به کتاب اینجانب با مشخصات: عبور از استبداد مرکزی یا تاریخ انجمنهای شورایی عصر مشروطیت، علی مرادی مراغه ای، تهران: نشر اوحدی،1383. پاورقی صفحات 345الی 346.

8.شوروی و جنبش جنگل،گریگور یقیکیان،بکوشش برزویه دهگان...صص64و563.

9. بنگرید به : مجله دنیا«پیرامون نخستین آشنایی ایرانیان با مارکسیسم» نوشته عبدالحسین آگاهی، سال سوم، شماره دوم

10. بنگرید به:: V.L. LENIN. COLLECTED.WORKS. PABLISHERS. MOSCOW.1969.VOLUM 34.P.72