قدیمترین مأخذ درباره نام تبریز/ عبدالعلی کارنگ

پروفسور ولادیـمیر مینورسکی شرقشناس فقید در مقاله ممتع و مفصل تبریز که قریب سی سال پیش جـهت نـشر در دائرة المـعارف اسلامی آماده کرده بود و تا کنون بچند زبان زنده از جمله بزبان فارسی ترجمه شده اسـت در باره کلمه تبریز و وجه تسمیه این شهر با نقل از مآخذ مختلف مطالبی آورده خلاصه نوشته آن مرحوم اینست که کلمه تبریز را مورخین و علمای مسالک و ممالک عرب چون سمعانی و یاقوت به کسر باء و جغرافی نویسان ایرانی و ترک چون حمد اللّه مستوفی و کاتب چلبی و اولیـا چلبی به فتح تاء و مورخین رومی و ارمنی و روسی چون فاوست، و ارطان و خانکیف به فتح تاء و به قلب«باء»به«واو»یعنی بصورت تورز Tavrez و تورژ Taver؟ ذکر کردهاند و به توجیهاتی نیز که هر یک از تسمیه شهر تـبریز آوردهـاند اشاره شده است نظیر اینکه به عقیده حمد اللّه مستوفی بنای تبریز از زبیده زن هارون الرّشید است، وی به بیماری تب مبتلا بوده، روزی چند در آن حوالی اقامت کرده، در اثر هوای لطیف و دل انگیز ایـن مـکان بیماری وی زایل شده، و فرموده در اینجا شهری بنا کنند بنام تبریز یعنی ریزنده و برطرف کننده تب.